4.
انگلستان. برجستهترين عضو گروه انگليسي، جراحي بود بهنام جان آردِرني. شهرت او قابل قياس با معاصر فرانسوياش گي دو كولياك نيست؛ بااين همه، پزشكي آزموده، جراحي نابغه و ذهنش پذيراي نوآوري بود. وضع جان ميرفلدي فرق ميكند. او بسيار فاضل بود، ولي در اختصارات يا در
گلهاي او مشكل بتوان مطلب تازه يا مهمي يافت. هر دو كتاب تنها مجموعههايي از همهٴ محصولات طب يوناني، عربي يا سدههاي ميانه است، كه به مرور زمان به انگلستان رسيده بود، بهعلاوهٴ مقدار زيادي فرهنگ مردم و اباطيل سنّتي. اين كتاب تصوير روشني از معلومات پزشكي موجود در بيمارستان سنت بارتولوميوي آن روزگار (بيمارستان بارت كنوني) بهدست ميدهد؛ گرچه ميتوان تصور كرد همكاران خوب آن، كه امروز نامشان فراموش شده، آن معلومات را تعالي بخشيدند و با تجارب منتشرنشده و عقل سليم خودشان آنها را اصلاح كردند.
رسالههايي درباب طاعون در سال 1365 توسط يوآنس اَد باربام، احتمالاً همان جان ماندويل (
¿ پايينتر) و مدتي بعد، مقارن اواخر سده توسط كشيشي بهنام جان مالوِرني تأليف شد (نبايد او را با مورخ همنام معاصرش اشتباه كرد).
اطلاعات باارزشي را درمورد طاعون سياه در انگلستان ميتوان در تاريخ پادشاهي هنري يافت.
مجموعهاي از نسخههاي پزشكي به والتر بريت منسوب است كه او را با دلايل غيركافي با يكي از اعضاي كالج مرتن يكي ميدانند، كه در حدود 1390 ميزيست.
متنهاي پزشكي به زبان انگليسي ميانه. متنهاي زيادي به زبان انگليسي ميانه، يا قطعاتي از اين متنها در بايگانيها و كتابخانههاي اروپا و آمريكا موجود است. اين متنها براي زبانشناس انگليسي احتمالاً ارزش بيشتري دارد تا براي مورخ علم؛ در هرحال بايد زبانشناس راهگشا گردد. هنگامي كه اين متون ثبت و ردهبندي شود، انتشار تطبيقي آنها بهترتيب تاريخي بسيار باارزش خواهد بود. مورخ پزشكي (و همچنين گياهشناسي) در آن صورت ميتواند نتيجهگيري كند. درحال حاضر، فهرستي از مهمترين اين متون عرضه ميشود. با بررسي دقيقتر
فهرست راهنماي وِلْز و هشت ضميمهٴ آن (نيوهاون 1916 ـ 1941) ميتوان چندتايي را به اينها افزود. بايد توجه داشت كه اين فهرست تنها شامل متنهاي انگليسي ميانه است، يعني آنچه به سالهاي 1350 ـ 1450، يا 1300 ـ 1400، مربوط ميشود؛ حال آنكه فهرست وِلْز سالهاي1050 ـ 1400 را دربر ميگيرد.
طبابت. پزشكان برجسته با دربار انگلستان مربوط بودند. طبق معمول اين پزشكان باارزش به شهرت موجود و به راحتيشان اكتفا ميكردند و پرواي آينده را نداشتند. نام چهار پزشك را كه در خدمت ادوارد سوم بودند ميدانيم، دو پزشك بهنامهاي پانسيوس دو كنترون (برآمدنش1317 ـ 1338) و جردن اهل كانتربري (برآمدنش 1326 ـ 1360)، و دو جراح به نامهاي راجر